خبرنگار: آقای جنیدی مقدم، هنتاویروس چیست و چرا باید درباره آن آگاه باشیم؟

جنیدی مقدم: هنتاویروس‌ها گروهی از ویروس‌ها هستند که می‌توانند در انسان بیماری‌های جدی ایجاد کنند. اهمیت این ویروس از آن جهت است که انتقال آن معمولاً از طریق تماس انسان با جوندگان آلوده، به‌ویژه موش‌ها و موش‌های صحرایی، رخ می‌دهد. آلودگی از طریق تماس با ادرار، مدفوع و بزاق جوندگان یا به‌ندرت از طریق گازگرفتگی و خراش می‌تواند اتفاق بیفتد. بنابراین، آگاهی از راه‌های انتقال، مهم‌ترین گام در پیشگیری است.

خبرنگار: آیا هنتاویروس یک بیماری واحد ایجاد می‌کند؟

جنیدی مقدم: خیر. هنتاویروس‌ها می‌توانند دو سندرم بالینی مهم ایجاد کنند. در نیم‌کره غربی، از جمله ایالات متحده، بیشتر با سندرم ریوی هنتاویروس یا HPS مواجه هستیم. در مقابل، در اروپا و آسیا، تظاهر شایع‌تر تب خونریزی‌دهنده با سندرم کلیوی یا HFRS است. هر دو بیماری می‌توانند شدید و حتی مرگبار باشند، اما تظاهرات بالینی آن‌ها متفاوت است.

خبرنگار: علائم اولیه HPS چگونه شروع می‌شود؟

جنیدی مقدم: در HPS، علائم معمولاً 1 تا 8 هفته پس از تماس با جوندگان آلوده ظاهر می‌شوند. در مرحله ابتدایی، بیمار ممکن است دچار خستگی، تب و درد عضلانی شود؛ به‌خصوص درد در عضلات بزرگ مانند ران، لگن، پشت و گاهی شانه‌ها. حدود نیمی از بیماران نیز علائمی مانند سردرد، سرگیجه، لرز، تهوع، استفراغ، اسهال و درد شکم دارند. سپس، حدود 4 تا 10 روز بعد از شروع علائم اولیه، ممکن است مرحله تنفسی آغاز شود که با سرفه و تنگی نفس همراه است و در موارد شدید، مایع در ریه‌ها تجمع پیدا می‌کند.

خبرنگار: آیا HPS می‌تواند کشنده باشد؟

جنیدی مقدم: بله، متأسفانه HPS یک بیماری بالقوه مرگبار است. بر اساس داده‌های CDC، حدود 38 درصد از بیمارانی که علائم تنفسی پیدا می‌کنند ممکن است جان خود را از دست بدهند. به همین دلیل، تشخیص سریع و مراقبت فوری بسیار اهمیت دارد.

خبرنگار: درباره HFRS هم توضیح می‌دهید؟

جنیدی مقدم: HFRS بیشتر سیستم کلیوی را درگیر می‌کند. علائم معمولاً 1 تا 2 هفته پس از مواجهه شروع می‌شوند، هرچند در موارد نادر ممکن است تا 8 هفته هم طول بکشد. شروع بیماری معمولاً ناگهانی است و با سردرد شدید، درد پشت و شکم، تب و لرز، تهوع و تاری دید همراه می‌شود. در برخی بیماران قرمزی صورت، التهاب چشم‌ها یا بثورات پوستی دیده می‌شود. در مراحل بعدی، بیماری می‌تواند به افت فشار خون، شوک، خونریزی داخلی، نشت عروقی و نارسایی حاد کلیه منجر شود.

خبرنگار: شدت HFRS به چه عواملی بستگی دارد؟

جنیدی مقدم: شدت بیماری وابسته به نوع ویروس است. برخی گونه‌ها مانند Hantaan و Dobrava معمولاً بیماری شدیدتری ایجاد می‌کنند و میزان مرگ‌ومیر آن‌ها می‌تواند به 5 تا 15 درصد برسد. در مقابل، عفونت با گونه‌هایی مانند Seoul، Saaremaa و Puumala معمولاً خفیف‌تر است و مرگ‌ومیر آن‌ها کمتر از 1 درصد گزارش شده است.

خبرنگار: آیا درمان اختصاصی برای هنتاویروس وجود دارد؟

جنیدی مقدم: در حال حاضر درمان اختصاصی ضدویروسیِ قطعی برای عفونت هنتاویروس وجود ندارد. درمان بیشتر حمایتی است؛ یعنی بیمار باید استراحت کافی، آب‌رسانی مناسب و درمان علائم را دریافت کند. در موارد HPS ممکن است بیمار به حمایت تنفسی و حتی لوله‌گذاری داخل تراشه نیاز پیدا کند. در HFRS نیز اگر کلیه‌ها دچار اختلال شوند، ممکن است دیالیز برای حذف سموم و تنظیم مایعات بدن لازم باشد.

خبرنگار: تشخیص این بیماری چگونه انجام می‌شود؟

جنیدی مقدم: تشخیص هنتاویروس در مراحل خیلی اولیه می‌تواند دشوار باشد، به‌ویژه اگر کمتر از 72 ساعت از شروع علائم گذشته باشد. علائم اولیه مثل تب، سردرد، درد عضلانی، تهوع و خستگی می‌توانند با آنفلوانزا اشتباه شوند. اگر سابقه تماس با جوندگان وجود داشته باشد، باید فوراً به پزشک اطلاع داده شود. آزمایش‌های تخصصی در آزمایشگاه‌های ایالتی یا CDC می‌توانند تشخیص را تأیید کنند.

خبرنگار: مهم‌ترین راه‌های پیشگیری چیست؟

جنیدی مقدم: مهم‌ترین اصل، کاهش تماس با جوندگان است. باید در خانه، محل کار یا کمپینگ، محیط را از حضور موش و جوندگان پاکسازی کرد. بستن شکاف‌ها و سوراخ‌ها در ساختمان، گذاشتن تله، و حذف مواد غذایی در دسترس که جوندگان را جذب می‌کند، از اقدامات اصلی پیشگیرانه هستند. بهداشت محیط و کنترل اصولی جمعیت جوندگان، نقش کلیدی در پیشگیری دارد.

خبرنگار: پیام نهایی شما برای مردم چیست؟

جنیدی مقدم: هنتاویروس یک بیماری نادر اما جدی است که نباید دست‌کم گرفته شود. آگاهی از راه انتقال، علائم اولیه، و ضرورت مراجعه فوری در صورت مواجهه با جوندگان، می‌تواند جان افراد را نجات دهد. پیشگیری در این بیماری، از درمان بسیار مهم‌تر است.