روز جهانی پیشگیری از خودکشی | نقش آگاهی، خانواده و درمان
تأیید شده توسط پزشکان بیمارستان دل آرام سینا
محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان بیمارستان دل آرام سینا مشاوره بگیرید.
به مناسبت روز جهانی پیشگیری از خودکشی (۱۰ سپتامبر / ۱۹ شهریور)، بیمارستان روانپزشکی دل آرام سینا بر اهمیت استفاده از روش های علمی و راهکارهای کامل برای کاهش خودکشی و پیامدهای آن تاکید می کند.
سازمان جهانی بهداشت و انجمن بین المللی پیشگیری از خودکشی هر سال روز 10 سپتامبر برابر با 19 شهریور را به عنوان روز جهانی پیشگیری از خودکشی معرفی کرده اند. این روز فقط یک مناسبت نیست، بلکه فرصتی برای افزایش آگاهی و گفت و گو درباره سلامت روان به شمار می رود. اهمیت این روز زمانی بیشتر می شود که بدانیم خودکشی چهارمین علت مرگ در میان جوانان 15 تا 29 سال است.
فرم تماس با ما
بخشی از گفته های دکتر علی چگینی، پزشک بیمارستان دل آرام سینا، به اهمیت رویکردهای علمی و کامل در پیشگیری از خودکشی اشاره دارد که در ادامه به آن می پردازیم:
ابعاد اپیدمیولوژیک
در ایران نیز برآوردهای ملی نشان می دهد که روند خودکشی در برخی گروه های سنی و مناطق جغرافیایی در حال افزایش است، و این امر ضرورت تقویت برنامه های پیشگیرانه را دوچندان می سازد.
براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، سالانه بیش از ۷۰۰ هزار نفر در جهان بر اثر خودکشی جان خود را از دست می دهند. خودکشی در رده چهارم علل مرگ در گروه سنی ۱۵ تا ۲۹ سال قرار دارد.
منبع : www.who.int
عوامل خطر و محافظت کننده
خودکشی پدیده ای چند عاملی است و تحت تأثیر تعامل متغیرهای زیستی، روان شناختی، اجتماعی و فرهنگی قرار دارد. از جمله عوامل خطر می توان به افسردگی اساسی، اختلالات مصرف مواد، سابقه اقدام به خودکشی، بیماری های جسمی مزمن، و عوامل اجتماعی مانند بیکاری یا انزوای اجتماعی اشاره کرد. در مقابل، عوامل محافظت کننده همچون حمایت خانوادگی، دسترسی به خدمات سلامت روان، باورهای مذهبی و مهارت های حل مسئله می توانند احتمال بروز رفتارهای خودکشی را کاهش دهند.
ضرورت مداخله
راهبردهای اثر بخش در پیشگیری از خودکشی شامل:
- شناسایی زودهنگام اختلالات روان پزشکی و درمان به موقع
- کاهش دسترسی به روش های کشنده (Means Restriction)
- آموزش مهارت های زندگی به ویژه در نوجوانان و جوانان
- توانمند سازی خانواده ها و جوامع محلی در شناسایی نشانه های هشداردهنده
- گسترش خطوط مشاوره و خدمات اورژانس روانپزشکی
نقش بیمارستان روانپزشکی دل آرام سینا
این بیمارستان با بهره گیری از تیم های تخصصی روان پزشکی، روان شناسی بالینی، مددکاری اجتماعی و پرستاری، رویکرد چند بُعدی و مبتنی بر شواهد را در پیشگیری از خودکشی دنبال می کند. همچنین آموزش مستمر کارکنان، برگزاری کارگاه های آگاهی بخشی و ارائه خدمات مشاوره تلفنی و حضوری بخشی از فعالیت های این مرکز در راستای ارتقای سلامت روان جامعه است.
در صورت نیاز به مشاوره تخصصی یا مشاهده علائم هشداردهنده در خود یا اطرافیان، شهروندان می توانند با بیمارستان روانپزشکی دل آرام سینا تماس بگیرند.
آمار و واقعیت های مهم درباره خودکشی در جهان و ایران
بر اساس آمارهای جهانی، هر سال حدود 700 هزار نفر به دلیل خودکشی جان خود را از دست می دهند. یعنی تقریبا هر 40 ثانیه یک نفر در دنیا به این دلیل می میرد. البته تعداد کسانی که اقدام ناموفق به خودکشی دارند چند برابر این آمار است.
در ایران هم پژوهش ها و گزارش های رسمی نشان می دهند که فشارهای روانی و اجتماعی باعث شده توجه به پیشگیری از خودکشی ضروری تر شود. در چنین شرایطی مراکزی مثل بیمارستان روانپزشکی دل آرام سینا با ارائه خدمات مشاوره ای و درمانی نقش مهمی در حمایت از بیماران و خانواده هایشان دارند.
دلایل اصلی گرایش به خودکشی
خودکشی یک مشکل پیچیده است و تنها یک دلیل ندارد. عوامل روانی مثل افسردگی شدید، اضطراب، استرس پس از حادثه و اعتیاد نقش زیادی دارند. در کنار این عوامل، مشکلات اقتصادی، اختلافات خانوادگی، شکست های عاطفی و تنهایی می توانند شرایط فرد را بدتر کنند.
بیمارستان اعصاب و روان دل آرام سینا تاکید می کند که درمان باید همه جانبه باشد. یعنی هم از نظر روانپزشکی و مشاوره ای و هم از نظر حمایت اجتماعی و خانوادگی به فرد کمک شود.
نشانه هایی که ممکن است از تمایل به خودکشی خبر دهند
گاهی افراد قبل از اقدام به خودکشی نشانه هایی از خود بروز می دهند. این نشانه ها می توانند شامل موارد زیر باشند:
- صحبت های تکراری درباره بی ارزشی یا تمایل به مرگ
- تغییر شدید در خواب یا خوراک
- بی علاقه شدن به کارهایی که قبلا برای فرد جذاب بودند
- کناره گیری از جمع و دوری از خانواده یا دوستان
- رفتارهای پرخطر و بدون فکر
- بخشیدن وسایل شخصی با ارزش
خانواده ها باید این نشانه ها را جدی بگیرند و در صورت مشاهده فرد را سریع به یک مرکز درمانی مثل بیمارستان دل آرام سینا ببرند.
نقش خانواده و اطرافیان در پیشگیری از خودکشی
خانواده و نزدیکان نقش مهمی در پیشگیری دارند. وقتی فرد احساس کند اطرافیانش او را دوست دارند و بدون قضاوت به حرف هایش گوش می دهند، امید بیشتری برای ادامه زندگی پیدا می کند. حمایت عاطفی، گفت و گو و همراهی موثرترین روش های خانواده برای کمک هستند.
در بیمارستان تخصصی دل آرام سینا جلسات مشاوره خانوادگی برگزار می شود تا اعضای خانواده یاد بگیرند چگونه با فردی که در بحران قرار دارد برخورد کنند.
روش های موثر برای کاهش افکار خودکشی
برای کاهش افکار خودکشی راه های مختلفی وجود دارد:
- مشاوره روانشناسی: گفت و گو با یک روانشناس به فرد کمک می کند احساساتش را بهتر بشناسد.
- دارو درمانی: در بعضی موارد روانپزشک داروهایی تجویز می کند تا علائم افسردگی و اضطراب کمتر شوند.
- سبک زندگی سالم: ورزش منظم، خواب کافی و تغذیه درست تاثیر زیادی در بهبود حال روحی دارند.
- مداخلات فوری: در شرایط بحرانی مراجعه به مرکز درمانی مانند بیمارستان اعصاب و روان دل آرام سینا می تواند جلوی اقدام به خودکشی را بگیرد.
نقش درمان های روانشناختی و دارویی در پیشگیری از خودکشی
بهترین نتیجه زمانی به دست می آید که روان درمانی و دارو درمانی در کنار هم استفاده شوند. مشاوره و روان درمانی به فرد یاد می دهد چطور با مشکلات کنار بیاید، در حالی که داروها علائم شدید روانی را کاهش می دهند.
در بعضی موارد درمان های نوین مثل تحریک مغناطیسی مغز (rTMS) یا کتامین تراپی هم موثر هستند. این روش ها در بیمارستان روانپزشکی دل آرام سینا زیر نظر متخصصان به کار گرفته می شوند تا بیماران سریع تر بهبود پیدا کنند.
چگونه می توانیم خودمان هم در پیشگیری نقش داشته باشیم؟
هر فرد می تواند در پیشگیری از خودکشی نقش داشته باشد. گوش دادن به حرف های دیگران بدون قضاوت، تشویق آنها به دریافت کمک تخصصی، و ایجاد فضای صمیمی از کارهایی است که اثر زیادی دارند.
در سطح جامعه نیز آموزش در مدارس و دانشگاه ها، اجرای برنامه های فرهنگی و حمایت از کمپین های آگاهی بخش می تواند تاثیرگذار باشد.
شماره ها و مراکز کمک فوری در ایران برای افراد در بحران
اگر فردی در شرایط بحرانی قرار گرفت باید فوری به مراکز کمک دسترسی پیدا کند. در ایران شماره های زیر در دسترس هستند:
- اورژانس اجتماعی 123
- اورژانس کشور 115
- مرکز مشاوره تلفنی بهزیستی 1480
همچنین مراکز تخصصی مانند بیمارستان تخصصی دل آرام سینا با ارائه خدمات اورژانس روانپزشکی و مشاوره فوری آماده کمک به افراد در معرض خطر هستند.
نتیجه گیری
روز جهانی پیشگیری از خودکشی یادآوری می کند که سلامت روان یک مسئولیت فردی و اجتماعی است. توجه به علائم هشداردهنده، حمایت خانواده و اطرافیان، و مراجعه به مراکز تخصصی مانند بیمارستان دل آرام سینا می تواند جان بسیاری از افراد را نجات دهد. استفاده از روش های علمی و مداخلات جامع، شامل مشاوره روانشناسی، دارو درمانی و برنامه های حمایتی، مهم ترین راهکارها برای کاهش بروز خودکشی و پیامدهای آن هستند. هر فرد می تواند با همدلی، گوش دادن بدون قضاوت و تشویق به دریافت کمک، نقش فعالی در پیشگیری از خودکشی داشته باشد.
سوالات متداول خودکشی
چه کسانی بیشتر در معرض خطر خودکشی هستند؟
افرادی که افسردگی، اضطراب، اعتیاد، مشکلات خانوادگی یا فشارهای اجتماعی شدید دارند، بیشتر در معرض خطر هستند.
خانواده و دوستان چگونه می توانند کمک کنند؟
با گوش دادن فعال، ایجاد فضای امن، همدلی و تشویق فرد به دریافت کمک حرفه ای می توانند نقش مهمی در پیشگیری ایفا کنند.
مراکز کمک فوری در ایران کدامند؟
شماره اورژانس اجتماعی ۱۲۳، اورژانس کشور ۱۱۵ و مرکز مشاوره تلفنی بهزیستی ۱۴۸۰ آماده ارائه کمک فوری هستند. همچنین بیمارستان تخصصی دل آرام سینا خدمات مشاوره و اورژانس روانپزشکی ارائه می دهد.
چه روش هایی برای پیشگیری از خودکشی موثر هستند؟
روش های موثر شامل مشاوره روانشناسی، دارو درمانی زیر نظر متخصص، فعالیت های سبک زندگی سالم و حمایت های خانوادگی و اجتماعی است.
آیا درمان های نوین هم موثر هستند؟
بله، روش هایی مثل تحریک مغناطیسی مغز (rTMS) و کتامین تراپی می توانند در برخی بیماران مقاوم به درمان موثر باشند و در بیمارستان روانپزشکی دل آرام سینا استفاده می شوند.
